ઓસિરિસ-રેક્સ સ્પેસક્રાફ્ટ અને બેન્નુ એસ્ટરોઇડ

★ ચર્ચામાં કેમ?

● તાજેતરમાં અમેરિકન સ્પેસ એજન્સી નાસાનું ઓસિરિસ-રેક્સ સ્પેસક્રાફ્ટ બેન્નુ એસ્ટરોઇડની સપાટી પરથી પૃથ્વી તરફ પાછું આવી રહ્યું છે.

● ઓસિરિસ-રેક્સ અવકાશયાનને પૃથ્વી પર પાછા ફરવામાં લગભગ બે વર્ષનો સમય લાગશે.

● નાસાના ઓસિરિસ રેક્સ સ્પેસક્રાફ્ટએ બેન્નુ એસ્ટરોઇડની સપાટીથી પથ્થરના નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા છે, જે સોલર સિસ્ટમના મૂળને શોધી કાઢવામાં મદદ કરી શકે છે.

★ OSIRIS-REx અવકાશયાન વિશે

● નાસા દ્વારા 8 સપ્ટેમ્બર, 2016 ના રોજ ફ્લોરિડાના કેપ કેનાવરલ એરફોર્સ સ્ટેશનથી અવકાશયાન ઓસિરિસ-આરએક્સ લૉન્ચ કરાયું હતું.

● આ અવકાશયાન લોકહિડ માર્ટિન સ્પેસ સિસ્ટમ્સ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું છે.

● ઓસિરિસ-આરએક્સનું પૂરું નામ 'ઓરિજિન્સ, સ્પેક્ટ્રલ ઇંટરપ્રિટેશન, રિસોર્સ આઇડેન્ટિફિકેશન, સિક્યુરિટી, રેગોલિથ એક્સપ્લોરર' છે.

● આ એસ્ટરોઇડ સેમ્પલ રીટર્ન મિશન છે.

● આ અંતરિક્ષ મિશનની શરૂઆત નાસા દ્વારા પૃથ્વીની નજીક આવેલા એસ્ટરોઇડ બેન્નુના નમૂનાઓ એકત્રિત કરવા માટે કરવામાં આવી હતી.

● તેના રોબોટિક હાથની મદદથી, આ અવકાશયાન ગ્રહની સપાટીથી ખડકો અને ખનિજ તત્વોના નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યું છે.

● આ અવકાશયાનમાં નીચેના પાંચ ઉપકરણો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે -

1. ઓસિરિસ-રેક્સ લેસર અલ્ટિમિટર (OLA)

2. ઓસિરિસ-રેક્સ થર્મલ ઇમિશન સ્પેક્ટ્રોમીટર (OTES)

3. ઓસિરિસ-રેક્સ દૃશ્યમાન અને ઇન્ફ્રારેડ સ્પેક્ટ્રોમીટર (OVIRS)

4. ઓસિરિસ-રેક્સ કેમેરા સ્યુટ (OCAMS)

5. રેગોલિથ એક્સ-રે ઇમેજિંગ સ્પેક્ટ્રોમીટર (REXIS)

● એસ્ટરોઇડના નમૂનાઓ એકત્રિત કરી અને પૃથ્વી પર પાછા ફરવાનો આ પ્રથમ અમેરિકન પ્રયાસ છે.

★ બેન્નુ એસ્ટરોઇડ વિશે

● બેન્નુ એક એસ્ટરોઇડ છે જેને '1999 RQ36' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

● તે પ્રથમ વખત નાસાના સ્પેસ ટેલિસ્કોપ દ્વારા પૃથ્વીની નજીક પસાર થયો ત્યારે જોવા મળ્યો હતો.

★ એસ્ટરોઇડ એટલે શું ?

● એસ્ટરોઇડ અથવા લઘુગ્રહએ એક પ્રકારનો અવકાશી પદાર્થ છે જે બ્રહ્માંડમાં ઘૂમે છે.

● તેઓ ગ્રહો કરતા કદમાં નાના હોય છે અને ઉલ્કા કરતાં મોટા હોય છે.

● મોટાભાગના એસ્ટરોઇડ મંગળ અને ગુરુ વચ્ચે આવેલા છે. તેઓ સૂર્યની આસપાસ પણ ફરે છે.

● મંગળ અને ગુરુ વચ્ચે સ્થિત સેરેસ એસ્ટરોઇડ સૌથી મોટો એસ્ટરોઇડ છે.

● વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે તે સૌર મંડળ બનાવાની સાથે જ બન્યા હતા અને ભૂતકાળમાં આ એસ્ટરોઇડ્સ લાંબા સમયથી પૃથ્વી સાથે અથડામણને કારણે પૃથ્વીના નિર્માણમાં મદદરૂપ બન્યા.